تاریخچه بیمه در ایران / دانشنامه بیمه سینا / تعریف بیمه /
تاریخچه بیمه در ایران

 

 

تاريخ پنج هزارساله بيمه در ايران

 

 

 بيمه مردم در ايران از دوره کيقباد (حدود 5000 سال پيش) آغاز شد. در اين دوره اگر کسي دچار آسيب مي‌شد بايد به او تاوان يا بيمه داده مي‌شد که به بيمه تاوان و به بيمه‌شدگان دريغمندان مي‌گفتند.

به گزارش مهر، پادشاهي کيقباد برابر دوره‌اي است که در ايران پادشاهي‌هاي کوچک (ملوک‌الطوايفي) پديد آمده بود. ايرانيان در آن زمان دريافتند که زير يک درفش و يک حکومت مرکزي بودن بسيار بهتر است و در برابر دشمنان ياراي مقاومت بيشتري دارند به همين دليل از ميان خود يک شاه انتخاب کردند که بر بقيه حکومت مي‌کرد و شاهنشاه خوانده مي‌شد.

در آن زمان کيقباد نماد شاهي بود که تمامي ايران به فرمانش بود. يکي از اين فرمان‌ها پرداخت بيمه به آسيب ديدگان بود. در زمان پادشاهي کيقباد اگر کسي دچار آسيب مي‌شد يا خانه اش آتش مي‌گرفت يا کشتزارش با خشکسالي بي‌ثمر مي‌ماند بايد به او تاوان يا بيمه داده مي‌شد.



دريغمندان همان آسيب‌ديدگان بودند

فريدون جنيدي نويسنده کتاب «حقوق جهان در ايران باستان» به مهر گفت: در بررسي اشعار شاهنامه و کتاب اوستا به اين مسئله

پي بردم که از دوره کيقباد به کساني که دچار خسارت يا آسيب مي‌شدند تاوان تعلق مي‌گرفت.

جنيدي بيان کرد: در کتاب اوستا به کساني که تاوان دريافت مي‌کردند «دريغو بيو» نام داده‌اند که ترجمه آن به زبان فارسي «دريغمندان» است.

وي ادامه داد: گزارندگان اوستا به خوبي دريافت نکرده‌اند که معناي دريغمندان چيست بنابراين در همه جا از اين واژه استفاده کرده اند درحالي که برگردان اين کلمه در زبان فارسي درويشي به دريوزگي و گدايي نيز تعبير مي‌شود و مهمتر آنکه گدايي کردن در ايران باستان يکي از ننگ‌ها و گناهان به حساب مي‌آيد.

جنيدي بيان کرد: طبق نوشته‌هاي کهن از جمله اوستا و شاهنامه فردوسي، تاريخ بيمه به دوراني دورتر از هخامنشيان يعني حدود 4800 تا 5000 سال پيش مربوط مي‌شود. با اين حال هنوز در مورد بسياري از مناطق ايران مانند خوراسان، اسپهان و ... مطالعه و کاوش نشده است تا بتوان گفت اسنادي وجود دارد که نشان دهنده قدمت بيشتر پرداخت تاوان باشد.

نويسنده کتاب «حقوق جهان در ايران باستان» بيان کرد: غربي‌ها هميشه فکر مي‌کردند که بيمه يا تاوان در ايران باستان از زمان هخامنشيان بوجود آمده است اما اين گمان اشتباه است، چون آنها نوشته‌هاي ايراني مانند اوستا و کتاب‌هاي پهلوي و شاهنامه را نخوانده اند و فقط به گلنوشته‌هاي هخامنشي اکتفا کرده و تصور کرده اند که تمامي کارگران و مهندساني که به ساختن کاخ‌ها و ... مشغول بودند بيمه مي‌شدند.



بيمه همگاني، سوانح و عمر در ايران باستان

وي با بيان اينکه کيقباد طبق اشعار شاهنامه فرمان‌هاي مختلفي را براي پرداخت تاوان به مردم آسيب ديده اعلام کرده است گفت: طبق اين فرمان مي‌توان به آن کس که کار مي‌کند و از کار کردش توشه به‌دست نمي آورد، از محل درآمد پادشاه کشور روزي داد. اين فرمان براي همگان صادر شده بود و مي‌توان گفت امروزه به اين فرمان کيقباد بيمه همگاني مي‌گويند.پژوهشگر فرهنگ و زبان‌هاي باستاني تصريح کرد: درايران باستان براي همه افرادي که دچار پيشامدهاي نابه هنگام يا ناهنجار مي‌شدند نيز تاوان (بيمه سوانح) پرداخت مي‌شد.

جنيدي مي‌گويد: ميزان پرداخت بيمه به اندازه ميزان خسارت وارد شده به آن شخص در نظر گرفته مي‌شد. وي افزود: طبق اشعار شاهنامه تاوان نه فقط به کساني که دچار سوانح و بلايايي طبيعي دچار شده بودند بلکه به کساني که خانه يا اموال آنها هم به سرقت رفته بود تعلق مي‌گرفت.

به گفته اين پژوهشگر، از زمان کيقباد براي آنان که در جنگ آسيب و سختي مي‌ديدند بيمه حوادث يا تاوان در نظر گرفته مي‌شد. همچنين بيمه عمر هم از انواع تاوان‌هايي بود که به بازماندگان فرد فوت شده تعلق مي‌گرفت. حتي اين پاسداري تنها از مردمان نبوده است بلکه جانوران پير نيز تا پايان عمر از پرورش کارفرمايان خود برخوردار بوده‌اند.

جنيدي، پژوهشگر فرهنگ و زبان‌هاي باستاني در کتاب خود با عنوان «حقوق جهان در ايران باستان» مستنداتي درباره فرمان کيقباد در مورد پرداخت تاوان ارائه کرده است.


فرستنده: بی تقصیر
منبع: روزنامه اطلاعات